การศึกษาตัวชี้วัดความมั่นคงทางด้านอาหารระดับชุมชน
ตัวชี้วัดความมั่นคงทางด้านอาหารระดับชุมชน
ตัวชี้วัดความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน เป็นการศึกษาตัวชี้วัดของครัวเรือนและชุมชนในชนบท งานศึกษา พบว่า บริบทที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน มีหลากหลายมิติ การให้ความหมายความมั่นคงทางอาหารของชุมชน มิได้มีเพียงความหมายในด้านการมีอาหารบริโภคอย่างเพียงพอเท่านั้น แต่ได้เกี่ยวพันในประเด็นด้านสิทธิ และการเข้าถึงฐานทรัพยากรอาหารของชุมชน การเข้าถึงระบบอาหารทั้งในท้องถิ่น และในระบบห่วงโซ่อาหารของสังคม รวมทั้งมีมิติของความมีเสถียรภาพและความยั่งยืน ของระบบอาหาร เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของครัวเรือนและชุมชนในปัจจุบันและอนาคต
การวัดความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชนนั้น นอกจากจะมีตัวชี้วัดในด้านภาวะโภชนาการ หรือสถานะทางเศรษฐกิจของครัวเรือนดังที่ปรากฏในตัวชี้วัดความมั่นคงทางอาหารของประเทศที่เป็นอยู่ในปัจจุบันแล้ว ตัวชี้วัดความมั่นคงทางอาหารของชุมชนซึ่งให้ความสำคัญในเรื่องการมีอาหารเพียงพอต่อการบริโภคตลอดทั้งปีเป็นพื้นฐาน ได้เน้นไปที่ การพึ่งตนเองด้านอาหารทั้งในระดับครัวเรือน และชุมชน และให้ความสำคัญกับมิติในด้านสิทธิและการเข้าถึงระบบอาหาร ซึ่งประกอบด้วยสิทธิและการเข้าถึงฐานทรัพยากรธรรมชาติ ทรัพยากรชายฝั่งและทะเล สิทธิและการเข้าถึงปัจจัยการผลิตทางการเกษตร ทั้งที่ดิน แหล่งน้ำ และพันธุกรรมพืชและสัตว์ สิทธิในทางเศรษฐกิจและการเข้าถึงระบบการค้าอาหาร ซึ่งมีมิติที่หลากหลาย ทั้งมิติเศรษฐกิจครัวเรือนเพื่อการพึ่งตนเอง ที่เน้นการกระจายผลผลิตอาหารของชุมชน และระบบการกระจายอาหารของสังคมเพื่อไม่ให้เกิดการผูกขาดอาหาร มิติด้านรายได้ของครัวเรือนเพื่อให้สามารถเข้าถึงอาหารในระบบตลาดโดยเน้นที่จะให้มีแหล่งที่มาของรายได้ที่หลากหลาย นอกจากรายได้จากภาคการเกษตร รวมทั้งการเข้าถึงคุณภาพอาหาร ที่มีมิติทั้งด้านความปลอดภัยด้านอาหาร คุณภาพทางโภชนาการ ซึ่งมิได้วัดภาวะโภชนาการเพียงอย่างเดียว แต่วัดจากกระบวนการผลิตของครัวเรือน และชุมชน การมีส่วนร่วมของชุมชนในการกำหนดนโยบายด้านการตลาด และมาตรฐานอาหารของสินค้าที่ขายในท้องถิ่น รวมทั้งการสร้างความรู้ในระบบอาหารท้องถิ่นของชุมชน และภาวะสุขภาพของคนในครัวเรือนและชุมชน และสิทธิในทางวัฒนธรรมและการพัฒนาที่จะดำรงระบบอาหารของชุมชน การสำรองอาหาร และการรวมกลุ่มเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอาหารของครัวเรือนและชุมชน
ตัวชี้วัดความเสี่ยง ความเปราะบาง และศักยภาพของชุมชน เป็นตัวชี้วัดที่จะใช้เป็นเครื่องมือสำหรับการสร้างเสถียรภาพและความยั่งยืน ทั้งในภาวะปกติ และภาวะวิกฤตด้านอาหาร ความเสี่ยงและความเปราะบางจะสะท้อนบริบทที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน ทั้งที่เป็นปัจจัยจากภายนอก เช่น ภัยพิบัติอันเกิดจากธรรมชาติ หรือในภาวะสงคราม และปัจจัยจากภายในคือ สัดส่วนการพึ่งตนเองด้านอาหารที่ลดลง และการประเมินศักยภาพของชุมชน ทั้งในระดับครัวเรือนและชุมชน ที่จะตอบสนองต่อวิกฤติและความเสี่ยงที่เกิดขึ้น รวมทั้งจะเป็นเครื่องมือสำหรับการวางแผนการพัฒนาและเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนและชุมชนในอนาคต
จากการประเมินสถานะความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือนและชุมชนตามตัวชี้วัดที่กำหนดขึ้นนี้ พบว่า ยังมีความไม่มั่นคงทางอาหารของชุมชนในหลายมิติ โดยเฉพาะในด้านสิทธิและการเข้าถึงระบบอาหาร ในขณะที่ศักยภาพของชุมชนในบางชุมชนยังดำรงการช่วยเหลือกันในการแก้ไขปัญหาภาวการณ์ขาดแคลนอาหาร ข้อเสนอจากการศึกษาครั้งนี้ จึงครอบคลุมทั้ง การใช้เครื่องมือตัวชี้วัดความมั่นคงทางอาหารสำหรับการประเมินสถานภาพความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน และประเทศ การให้ความสำคัญกับการรับรองสิทธิของชุมชนในการเข้าถึงฐานทรัพยากรอาหารของชุมชน การเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิต การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการมีส่วนร่วมในระบบห่วงโซ่อาหาร และระบบการกระจายอาหารของชุมชนและสังคม รวมทั้งนโยบายที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหารของครัวเรือนและชุมชน เช่นนโยบายการใช้ที่ดิน เพื่อการปลูกพืชพลังงานและอาหาร นโยบายการจัดการน้ำของรัฐ นโยบายด้านป่าไม้ ที่ดิน เป็นต้น
ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่นี่ ตัวชี้วัดความมั่นคงทางด้านอาหารระดับชุมชน
Download Full document